Τελέστηκε την Παρασκευή 20 Ιουλίου 2007, στις 19:00 στο χώρο του Μνημείου Πεσόντων και Αγνοουμένων Πυροβολικού στο Στρατόπεδο Χρήστου Σαμάρα στην Αθαλάσσα, Τρισάγιο στη Μνήμη των Πεσόντων και Δέηση υπέρ της ανεύρεσης των Αγνοουμένων Πυροβολητών της Τραγωδίας του 1974.
Μετά το τέλος της Θρησκευτικής τελετής ακολούθησε προσκλητήριο πεσόντων και αγνοουμένων πυροβολητών και κατάθεση στεφάνων.
Αισθήματα συγκίνησης προκλήθηκαν σε όλους τους παρευρισκομένους όταν κατά τη διάρκεια του προσκλητηρίου πεσόντων ρίφθηκαν χαιρετιστήριες τιμητικές βολές πυροβόλων.
Η τελετή έκλεισε με τον Εθνικό Ύμνο.
Στη τελετή παρευρέθηκαν και κατέθεσαν στεφάνια, ο Αρχιεπίσκοπος Νέας Ιουστινιανής και πάσης Κύπρου κ.κ. Χρυσόστομος Β, ο υπουργός Άμυνας κος Χριστόδουλος Πασιαρδής, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας της Ελλάδος, εκπρόσωπος της Πρεσβείας της Ελλάδος, εκπρόσωποι των Κυπριακών κομμάτων, αντιπροσωπεία της Βουλής των Ελλήνων, ο Α/ΓΕΕΦ Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Μπισμπίκας, ο Διοικητής της ΕΛΔΥΚ Συνταγματάρχης Κυριακόπουλος, αντιπροσωπείες από τις Διοικήσεις Πυροβολικού και των άλλων όπλων και Σωμάτων, Απόστρατοι Αξιωματικοί Πυροβολικού, η πρόεδρος της Πανελλήνιας Επιτροπής Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων της Κυπριακής Τραγωδίας 1974 κα Μαίρη Κουρούπη, ο Πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Αδηλώτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων κος Νίκος Θεοδοσίου, η θυγατέρα του Ήρωα Διοικητή της 181 ΜΠΠ Αντισυνταγματάρχη Καλμπουρτζή Στυλιανού κα Μαρία Καλμπουρτζή Αντωνακάκη, Αντιπροσωπείες από τις Ελλαδικές Οργανώσεις που επισκέπτονταν την Κύπρο για τις επετειακές εκδηλώσεις, εκπρόσωποι των άλλων Συνδέσμων Εφέδρων, συγγενείς των πεσόντων και αγνοουμένων πυροβολικού και συμπολεμιστές των Τιμωμένων Ηρώων.
Επιμνημόσυνες ομιλίες εκφώνησαν, ο έντιμος υπουργός Άμυνας κος Χριστόδουλος Πασιαρδής και ο πρόεδρος του Παγκυπρίου Συνδέσμου Εφέδρων Πυροβολικού κος Κώστας Δράκος.
Μετά το τέλος της τελετής ακολούθησε δεξίωση στις εγκαταστάσεις του Κέντρου Εκπαιδεύσεως Πυροβολικού.
Ομιλία Προέδρου ΠΣΕΠ
Μακαριότατε
Έντιμε Κύριε Υπουργέ Άμυνας
Αξιότιμοι Κύριοι Βουλευτές
Κύριε Αρχηγέ της Εθνικής Φρουράς
Σεβαστοί Συγγενείς των Πεσόντων και Αγνοουμένων των Μονάδων Πυροβολικού
Συμπολεμιστές των Πεσόντων και Αγνοουμένων των Μονάδων Πυροβολικού
Κυρίες και Κύριοι,
Κάθε φορά που ξημερώνει η αποφράδα 20η Ιουλίου,
όλους εμάς που ζήσαμε το κακό, το μυαλό μας πάει πίσω και οι καπνοί από τη φωτιά του πολέμου θολώνουν τη σκέψη μας.
Κάθε φορά που ξημερώνει η αποφράδα 20η Ιουλίου, όλους εμάς που ζήσαμε την καταστροφή, η ψυχή μας σκεπάζεται από τα κόκκινα μισοφέγγαρα που σκέπασαν τότε τον ουρανό μας.
Μα και κάθε φορά που ξημερώνει η αποφράδα 20η Ιουλίου,
εμάς που σταθήκαμε τυχεροί και επιβιώσαμε από τον όλεθρο και τη καταστροφή, μας ξυπνούν το πρωί, οι μέλισσες που μας στέλνει ο Ονήσιλλος...
Εμάς εδώ στο Πυροβολικό, τις μέλισσες μας στέλνουν τριάντα τρία χρόνια τώρα, μαζί με τον Ονήσιλλο και οι τιμημένοι ήρωες μας.
Οι τιμημένοι Ήρωες του Πυροβολικού μας , που έδωσαν τότε το Ηρωικό παρόν τους στο κάλεσμα της Πατρίδας, απαντώντας στα πεδία των μαχών με Θυσίες, Ηρωισμούς και Ολοκαυτώματα.
Και ζήσαμε όλοι τότε μια επανάληψη των Ολοκαυτωμάτων του Μαχαιρά, του Δικώμου και του Λιοπετρίου, όταν οι Ήρωες του Πυροβολικού μας αφού ατένισαν τη Πανώρια Λευτεριά του Παλληκαρίδη λαβωμένη, κοίταξαν κατάματα τον Αυξεντίου και τον Μάτση και χαιρέτησαν τους Σταυραετούς του Λιοπετρίου περνώντας στην Αθανασία.
Στο Πάνθεο των Αθανάτων πέρασαν τότε πρώτοι οι εννέα Ήρωες Πυροβολητές της 185 ΜΠΠ και της 184 ΠΠΠ καθώς και οι Αντιαεροπόροι της 195 ΜΕΑ/ΑΠ όταν ευσυνείδητα επέλεξαν και αυτοπροαιρέτως αποφάσισαν να μην εγκαταλείψουν τα πυροβόλα τους στο έλεος της Τουρκικής Αεροπορίας αλλά να τα μετακινήσουν σε χώρους που ο εχθρός δεν θα μπορούσε να τα καταστρέψει. Και έπεσαν τότε όλοι επί των πυροβόλων τους καθιστώντας βίωμα αλλά και τελευταία πράξη στη σύντομη ζωή τους το προπατορικό « Ου καταισχύνω όπλα τα Ιερά ».
Μαζί με αυτούς, τις ίδιες ώρες, οι Πυροβολητές της 182 ΜΠΠ και της 190 ΜΑ/ΤΠ μετέτρεψαν τη Διάβαση Αγίου Παύλου και το Πέντε Μίλι σε νέες Θερμοπύλες. Και πέρασαν τότε και αυτοί στο Πάνθεο των Αθανάτων πίπτοντας επί των Πυροβόλων τους « τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι ».
Η Ηρωική Θυσία του Διοικητή της 173 ΜΑ/ΤΠ Αντισυνταγματάρχη Χατζηδάκη Εμμανουήλ και των επιτελών του, τις τελευταίες ώρες της 1ης φάσης της Τουρκικής Εισβολής, αποτέλεσε λαμπρό παράδειγμα και φάρο που καθοδήγησε τους δικούς του άνδρες για να μετατρέψουν είκοσι ημέρες αργότερα, τη πεδιάδα της Μιας Μηλιάς σε ένα νέο Μανιάκι.
Και ξημέρωσε τότε η μαύρη για το Πυροβολικό ημέρα, η 23η Ιουλίου 1974, όταν το Μερσινάκι ξαναζωντάνεψε στις παρυφές του Αεροδρομίου Λευκωσίας με τους Ήρωες Πυροβολητές της 187 ΜΠΠ να περνούν στην Αθανασία μετά από την ύπουλη ενέδρα των Βαρβάρων σε χρόνο ανακωχής.
Την ίδια ημέρα οι Πυροβολητές της 181 ΜΠΠ και της 191 ΠΟΠ με επικεφαλής τον Διοικητή τους Αντισυνταγματάρχη Καλμπουρτζή Στυλιανό, μια από τις ηρωικότερες μορφές της Κυπριακής Τραγωδίας, έγραψαν ιστορία Δόξας και Τιμής, επιχειρώντας ηρωική έξοδο όταν αφέθηκαν ακάλυπτοι και προδομένοι στα βουνά του Συγχαρί. Και ξαναζωντάνεψαν τότε με τη Θυσία τους στα Ιερά και ποτισμένα με το αίμα των προγόνων μας χώματα του Πενταδάκτυλου, το Μεσολόγγι και τον Αχυρώνας του Λιοπετρίου.
Και αντικρίσαμε τότε εκεί μεταξύ Συγχαρί και Δικώμου, τη Δόξα να αναδύεται μέσα από τα φλεγόμενα πυροβόλα και τα ρυμουλκά, και να δαφνοστεφανώνει τα λαμπρά παλικάρια της Μοίρας του Τρικώμου και της Πυροβολαρχίας του Συγχαρί.
Η Αθαλάσσα, το Πέντε Μίλι, ο Άγιος Ερμόλαος, το Αρκάδι, ο Άγιος Παύλος, η Λάπηθος, ο Καράολος, το Συγχαρί, η Μια Μηλιά, το Παλαίκυθρο έχουν καταγραφεί στην Ιστορία του Έθνους μας από τους Ηρωικούς Πυροβολητές σαν Θυσιαστήρια Δόξας και Τιμής δίπλα στη Πύλη του Ρωμανού, στο Σούλι, στην Αλαμάνα, στο Μανιάκι, στο Μαχαιρά, στο Δίκωμο, στο Λιοπέτρι.
Εμείς οι Πυροβολητές, είμαστε περήφανοι γιατί δικοί μας άνθρωποι ξαναζωντάνεψαν στη μικρή μας πατρίδα τον Θρύλο των Τριακόσιων του Λεωνίδα. Όπως οι Θερμοπυλομάχοι ύψωσαν το ηθικό παράστημα τους και χάραξαν τα ονόματα τους με χρυσά γράμματα στους δέλτους της Ιστορίας της Φυλής μας, έτσι και οι Πυροβολητές της Εθνικής Φρουράς, έγραψαν με χρυσά γράμματα τα δικά τους ονόματα στην Ιστορία της Πατρίδας μας, φυλάγοντας τις δικές τους Θερμοπύλες στην εσχατιά αυτή του Ελληνισμού.
Αθάνατα παλικάρια του Πυροβολικού,
Σ' αυτή την έρημη συννεφιασμένη ακρογιαλιά,
σας συλλογίζομαι καθώς γυρίζει η μέρα,
Εσάς που πέσατε πολεμώντας
Εσάς που είδατε την αυγή μέσα απ΄ την πάχνη του θανάτου
ή μεσ΄ την άγρια μοναξιά κάτω από τ' άστρα
Νιώσατε πάνω σας μαβιά μεγάλα
τα μάτια της ολόκληρης καταστροφής
Κι ακόμα εσάς που προσευχόσασταν
όταν το φλογισμένο ατσάλι πριόνιζε τα καράβια,
« Κύριε, βοήθα να θυμόμαστε
πως έγινε τούτο το φονικό
την αρπαγή, το δόλο, την ιδιοτέλεια
το στέγνωμα της αγάπης.
Κύριε, βοήθα να θυμόμαστε... »
Να θυμόμαστε λοιπόν, είναι χρέος μας.
Μα και να αγωνιζόμαστε κάθε μέρα για την δικαίωση είναι υπόσχεση μας.
Το χρωστάμε σ΄ αυτούς που έφυγαν.
Το χρωστάμε στην ένδοξη Ιστορία τους.
Το χρωστάμε όμως και στην συνείδηση μας.
Γιατί εμάς εδώ στο Πυροβολικό, οι μέλισσες που μας στέλνουν τα Αθάνατα παλικάρια μας, δεν θα μας αφήσουν να ησυχάσουμε.
Αυτή την υπόσχεση δίνουμε, μέχρι τη δικαίωση, μέχρι τη νίκη, μέχρι την Απελευθέρωση...
Κύριε, βοήθα να θυμόμαστε, να αγωνιζόμαστε, να πολεμούμε...
Ευχαριστώ τη Α.Μ. τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου κ.κ. Χρυσόστομο και τον έντιμο Υπουργό Άμυνας κον Χριστόδουλου Πασιαρδή οι οποίοι αποδέχτηκε τη πρόσκληση μας και τιμούν με τη παρουσία τους τη σημερινή τελετή.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζω προς το Υπουργείο Άμυνας, το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς και τη Διοίκηση Πυροβολικού ΓΕΕΦ για τη σημαντικότατη και πολύτιμη βοήθεια τους για την επιτυχή πραγματοποίηση της τελετής αυτής.