Δημοσιεύουμε το άρθρο αυτό του Λάζαρου Μαύρου όπως έχει δημοσιευθεί στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΙΝΗ στη στήλη ΕΙΡΗΣΘΩ την 8η Αυγούστου 2008.

Μ Ν Η Μ Η ηρωικώς πεσόντων, αγέραστη, ένδοξη και ιερή. Μνήμη εθνική των Ελλήνων, οδηγεί τη σκέψη κάθε Αύγουστο, 44 τώρα χρόνια, στα αιματοβαμμένα χώματα της Τηλλυρίας των Εξήντα θυσιασθέντων, Κυπρίων και Ελλαδιτών της νεοσύστατης τότε Εθνικής Φρουράς, εθελοντών και ιδιωτών, των πολεμικών επιχειρήσεων απόκρουσης της τουρκικής επιδρομικότητας, του Αυγούστου 1964.
Σ Τ Ο Ν ΟΧΥΡΟ θύλακο Κοκκίνων-Μανσούρας, οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, με 800 εκπαιδευμένους και επαρκώς εξοπλισμένους των μονάδων της ΤΜΤ, ετοίμασαν προγεφύρωμα για την αποβίβαση στις 13.8.1964 συντάγματος πεζικού, με άρματα και πυροβολικό. Τα σχέδια της Τουρκίας ανέτρεψε η πολεμική ορμή των νεοσυλλέκτων (προ μηνός μόλις) της 31 Μοίρας Καταδρομών, του 206 και 216 Τάγματος Πεζικού, ο 83ος και ο 85ος Λόχος του 8ου Τακτικού Συγκροτήματος Πάφου, μαζί με τον Λόχο Εθνοφρουράς του Κάτω Πύργου και του Παχυάμμου, και η ηρωική ακταιωρός «Φαέθων». Επιχείρησε να τους ανακόψει η τουρκική Πολεμική Αεροπορία το Σάββατο 8 και την Κυριακή 9 Αυγούστου 1964. Με σύνολο 34 και 64 εξόδους αντιστοίχως, τουρκικά F-100 και F-84 ανά τετράδες, βομβάρδισαν, πολυβόλησαν και έκαψαν, με βόμβες ναπάλμ, στόχους και αμάχους στον Παχύαμμο, Πύργο, Πωμό, Πόλη Χρυσοχούς, Λίμνη, Πηγαίνεια, Ξερό.
Σ Τ Ο Χ Ο Σ της Τουρκίας, από τότε, ήταν να επιτύχει στην Τηλλυρία το 1964, ό,τι της επέτρεψε, μετά από 10 χρόνια, η προδοσία της Χούντας να εδραιώσει στο Πέντε Μίλι της Κερύνειας μας. Είχε ήδη εκτοξεύσει, από 21.12.63, την ένοπλη ΤΟΥΡΚΑΝΤΑΡΣΙΑ για τη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη δημιουργία προϋποθέσεων για την «εγγυητρια-κή» της εισβολή. Η προμελετημένη όμως αποχώρηση των Τ/κ από τις εξουσίες του κράτους, που τους είχε εξασφαλίσει το έκτρωμα της Ζυρίχης 1959 και ο εξαναγκασμός -με την τρομοκρατία της ΤΜΤ- του τ/κ πληθυσμού σε αυτό-εγκλωβισμό στους οχυρωμένους θυλάκους, δεν απέδωσε τα αναμενόμενα από την Άγκυρα. Ο ΟΗΕ από τον Μάρτιο 1964, είχε αναγνωρίσει τη συνέχεια νομιμότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας εις χείρας μόνο των Ελλήνων Κυπρίων της κυβέρνησης Μακαρίου. Επειγόταν, λοιπόν, η Άγκυρα, αξιοποιώντας την ελεγχόμενη από τις δικές της ένοπλες δυνάμεις (ΤΜΤ & ΤΟΥΡΔΥΚ) τ/κ μειονότητα, να εισβάλει από Κόκκινα-Μανσούρα και να συνενωθεί πρώτα με τον οχυρό θύλακο Λεύκας προς επέκταση.
Ο Ι ΗΡΩΕΣ της Τηλλυρίας ανέτρεψαν επί του εδάφους την τουρκική επιδρομή. Η Τουρκία χρειάστηκε άλλα δέκα χρόνια και, προπαντός, τους Εφιάλτες σε Αθήνα και Λευκωσία, για να επιτύχει, 15 και 20 Ιουλίου 1974 τον, 34χρονο ήδη, Αττίλα της.