Η ασφάλεια είναι ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια στις συνομιλίες για λύση του Κυπριακού Προβλήματος, αφού το Κυπριακό πρωτίστως είναι πρόβλημα ασφάλειας, που πηγάζει από την επιβουλή και τις βλέψεις της Τουρκίας σε βάρος του Ελληνισμού της Κύπρου. Σήμερα, η σοβαρότερη απειλή για την ασφάλεια της Κύπρου είναι:

 

·         Η συνεχιζόμενη Τουρκική κατοχή του βορείου τμήματος της Κύπρου με ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις και

 

·         Η δημογραφική αλλοίωση του βορείου τμήματος με τον συνεχιζόμενο εποικισμό και την παρεμπόδιση επιστροφής των ξεριζωμένων προσφύγων και του νοτίου τμήματος με τη συστηματική διοχέτευση λαθρομεταναστών.

 

Κάθε χρόνο διοχετεύονται 3000 περίπου λαθρομετανάστες στις ελεύθερες περιοχές από τη Τουρκία μέσω των κατεχομένων εδαφών και η Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) δεν μπορεί να τους εκδώσει, επειδή η Τουρκία δεν αναγνωρίζει τη κρατική οντότητα της.

 

Κατά την άποψη μου, το κύριο ζητούμενο με τους παράνομους μετανάστες είναι η παρεμπόδιση εισόδου τους στη χώρα, και στο τομέα αυτό παρουσιάζεται μεγάλη αδυναμία του κράτους και ιδιαίτερα:

 

·         Στον έλεγχο και επέμβαση της αστυνομίας στη γραμμή αντιπαρατάξεως.

 

·         Στην αντιμετώπιση του κενού που παρουσιάζεται στα όρια των βρετανικών βάσεων Δεκελείας με τη κατεχόμενη περιοχή.

 

·         Στον έλεγχο του μεγάλου θαλάσσιου χώρου, αφού η ΚΔ δεν διαθέτει κανένα εξοπλισμένο σκάφος ανοικτής θαλάσσης.

 

Τα υπόλοιπα Μεσογειακά κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) επικεντρώνουν τη προσπάθεια τους στη παρεμπόδιση εισόδου παράνομων μεταναστών στο έδαφος τους, ενώ η ΚΔ στο χειρισμό μετά την είσοδο τους.

 

Βίαια, παράνομα, συστηματικά και με γοργούς ρυθμούς η Κύπρος αλλάζει δημογραφικό χαρακτήρα. Στόχος της Τουρκίας, η επικράτηση του Μουσουλμανικού στοιχείου σε βάρος του Χριστιανισμού, του Τουρκικού στοιχείου σε βάρος του Ελληνικού και σε βάθος χρόνου ο αφανισμός του.

 

Η Τουρκία, από τη δεκαετία του 1950 (εκθέσεις Νιχάτ Ερίμ συμβούλου του πρωθυπουργού Μεντερές 1956, σχέδιο ανάκτησης Κύπρου του Γραφείου Ειδικού Πολέμου του Γενικού Επιτελείου Στρατού 1958), έθεσε ως στρατηγικό στόχο τον πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο της Κύπρου και την ανατροπή της πληθυσμιακής υπεροχής των Ελλήνων, για λόγους που σχετίζονται με την ασφάλεια της και τoν ρόλο της στην Ανατολική Μεσόγειο.

 

Η Τουρκία προώθησε με επιμονή τη στοχοθεσία της, ακολουθώντας την αρχή του πολέμου «εκλογή του σκοπού και εμμονή εις αυτόν» και επέτυχε σε μεγάλο βαθμό την υλοποίηση της με κύριους σταθμούς:

 

·         1960

 

Με τις Συνθήκες Εγκαθίδρυσης, Εγγυήσεως , Συμμαχίας πέτυχε:

 

-          Επεμβατικά δικαιώματα και διατήρηση στρατευμάτων στη Κύπρο (Δικαιώματα που είχε απολέσει με την Συνθήκη της Λοζάννης 1923).

 

-          Λειτουργική διχοτόμηση (Βέτο Αντιπροέδρου, ξεχωριστές πλειοψηφίες στη Βουλή, ξεχωριστούς εκλογικούς καταλόγους, ξεχωριστά Δημοτικά Συμβούλια).

 

-          Υπερβολικά προνόμια στους Τουρκοκύπριους, οι οποίοι από μειονότητα του 18% έγιναν κοινότητα με δυσανάλογη συμμετοχή στο κρατικό μηχανισμό.

 

·         1974

 

Με την εισβολή, την κατοχή, τον εποικισμό, τον ξεριζωμό των Ελλήνων από το Βόρειο τμήμα της Κύπρου και τη δημιουργία του παράνομου καθεστώτος της «ΤΔΒΚ» πέτυχε:

 

-          Γεωγραφική διχοτόμηση.

 

-          Δημογραφική αλλοίωση.

 

-          Να θέσει τις βάσεις δημιουργίας συνεταιρικού κράτους στη Κύπρο.

 

·         2004

 

Με το σχέδιο λύσης του κυπριακού προβλήματος (σχέδιο Ανάν) θα ολοκλήρωνε τους στόχους της, εάν υιοθετείτο, και θα έθετε υπό τον έλεγχο και την κηδεμονία της την Κύπρο, η οποία θα αφοπλίζετο και θα ενομιμοποιούντο τα τετελεσμένα της κατοχής και το ψευδοκράτος.

 

Σήμερα, η Τουρκία συνεχίζει τις προσπάθειες για ολοκλήρωση του στόχου της, με ενέργειες προς τρεις άξονες:

 

·         1ος Άξονας

 

Λύση συνομοσπονδίας για το κυπριακό πρόβλημα, στη βάση της παρθενογένεσης και του συνεταιρισμού δύο ισοτίμων κρατών, με διατήρηση επεμβατικών δικαιωμάτων και στρατευμάτων στο νησί. Στην ουσία, επιδιώκει οι κατεχόμενες περιοχές να γίνουν επαρχία της Τουρκίας και οι ελεύθερες περιοχές να αφοπλισθούν και να τεθούν υπό τον έλεγχο της, όπως θα συνέβαινε εάν υιοθετείτο το σχέδιο Ανάν, με το οποίο η Τουρκία θα επετύγχανε:

 

-          Διατήρηση επεμβατικών δικαιωμάτων και στρατευμάτων στη Κύπρο.

 

-          Αφοπλισμό του κυπριακού κράτους και περιορισμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων του στη ξηρά, την θάλασσα και τον αέρα.

 

-          Ενσωμάτωση στο σχέδιο, άνω των 60 διμερών συμφωνιών του ψευδοκράτους με την Τουρκία. Με αυτές, η Τουρκοκυπριακή συνιστώσα πολιτεία ουσιαστικά γινόταν επαρχία της Τουρκίας και η Τουρκία αποκτούσε δικαίωμα παρουσίας αεροναυτικών δυνάμεων στο χώρο της Κύπρου, χωρίς να χρειάζεται έγκριση του κυπριακού κράτους. Η τελική κατάληξη είναι, ότι μόνο η Ελλάδα και το Κυπριακό κράτος δεν θα είχαν δικαίωμα παρουσίας αεροναυτικών δυνάμεων στο νησί, που αποτελεί σημαντική παράμετρο της στρατηγικής αξίας του.

 

Η Τουρκία δεν επιδιώκει πλήρη διχοτόμηση και δύο κράτη στη Κύπρο, επειδή αυτό αφήνει στους Έλληνες της Κύπρου περιθώρια αυτονομίας και επιλογών στην ασφάλεια, που προσκρούουν στις επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας και στο στρατηγικό στόχο της για έλεγχο ολόκληρης της Κύπρου. Η επιλογή αυτή δυνατόν να δημιουργήσει προβλήματα στην ασφάλεια της Τουρκίας, όπως η ίδια εκτιμά. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση το 1976, μετά την τουρκική εισβολή, του Τουράν Γκιουνές, υπουργού εξωτερικών της κυβέρνησης Ετσεβίτ, ότι η διχοτόμηση είναι καθαρή παραφροσύνη γιατί θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια της κεντρικής και ανατολικής Μικράς Ασίας (Συνέντευξη στη εφημερίδα ‘ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ’ των Αθηνών στις 11 Σεπτεμβρίου 1976).

 

Αν η επιλογή των δύο κρατών εξυπηρετούσε τη Τουρκία, τότε μετά την ίδρυση του ψευδοκράτους το 1983, δεν θα συναινούσε σε οποιεσδήποτε συνομιλίες για λύση του κυπριακού προβλήματος.

 

·         2ος Άξονας   

 

Υποβάθμιση της κρατικής οντότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας και αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της. Στα πλαίσια αυτής της στόχευσης η Τουρκία:

 

-          Δεν αναγνωρίζει τη κρατική οντότητα της ΚΔ. Δεν ανοίγει τα λιμάνια και αεροδρόμια της σε σκάφη και αεροσκάφη της Κύπρου, όπως δεσμεύεται να πράττει για όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

 

-          Παραβιάζει το θαλάσσιο και εναέριο χώρο της ΚΔ, δεν αναγνωρίζει την υφαλοκρηπίδα και την αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) της και παρενοχλεί με το πολεμικό ναυτικό της τις έρευνες για υδρογονάνθρακες.

 

-          Δεν αποσύρει τις Τουρκικές Δυνάμεις Κατοχής (ΤΔΚ) και συνεχίζει τον παράνομο εποικισμό. 

 

·         3ος Άξονας

 

Αναβάθμιση του ψευδοκράτους και εξάλειψη κάθε Ελληνικού στοιχείου. Εξόντωση εγκλωβισμένων, παρεμπόδιση επιστροφής προσφύγων, εκμετάλλευση των περιουσιών τους, καταστροφή της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλαγή των τοπωνυμίων. Στόχος, να εμφανιστεί το ψευδοκράτος ως κράτος ισότιμο προς τη ΚΔ, στα πλαίσια συνεταιρισμού δύο ισοτίμων κρατών.

 

Η Κύπρος αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα ασφάλειας λόγω της κατοχής του βορείου τμήματος της (37% του εδάφους της), του συνεχιζόμενου εποικισμού (πέραν των 250.000 εποίκων, για κάθε Τουρκοκύπριο [Τ/Κ] αντιστοιχούν 2-3 Τούρκοι έποικοι), της συστηματικής διοχέτευσης λαθρομεταναστών στις ελεύθερες περιοχές από τη Τουρκία μέσω των κατεχομένων και της πολυδιάσπασης της κυριαρχίας της. Η ΚΔ ασκεί κυριαρχία στις ελεύθερες περιοχές, η Τουρκία στις κατεχόμενες, η Βρετανία στις βρετανικές βάσεις (ΒΒ) και τα Ηνωμένα Έθνη (ΗΕ) στην ουδετέρα ζώνη (ΟΖ).

 

Παρά την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ (το 2004) και τη διάνοιξη σημείων διέλευσης στη γραμμή αντιπαρατάξεως (το 2003), η στρατιωτική απειλή δεν μεταβλήθηκε γιατί δεν μεταβλήθηκαν τα συστατικά στοιχεία της, ήτοι:

 

·         Η Δύναμη (43.000 άνδρες, 300 άρματα, 200 πυροβόλα, 650 τεθωρακισμένα [ΤΘ]), η Σύνθεση (2 Μηχανοκίνητες Μεραρχίες Πεζικού, 1 Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού, 1 Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία, Διοίκηση Πυροβολικού, Σύνταγμα Καταδρομών) και η Διάταξη (επιθετική, προωθημένη) των ΤΔΚ.

 

·         Η στοχοθεσία της Τουρκίας για τη Κύπρο, που επαναβεβαιώθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (ΣΕΑ) της Τουρκίας την 1η Ιουλίου 2009.

 

Η Τουρκία διατηρεί αναλογία πέραν του 3:1 των ΤΔΚ σε σχέση με την Εθνική Φρουρά (ΕΦ) με στόχο την άσκηση ψυχολογικής βίας, προκειμένου οι Έλληνες της Κύπρου να αποδεχθούν λύση, η οποία να εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Τουρκίας.

 

Η Τουρκία χρησιμοποιεί τις Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΔ), ως μοχλό πίεσης για να επιτυγχάνει πολιτικά και άλλα οφέλη, χωρίς να εμπλέκεται σε πόλεμο (περίπτωση Ίμια στην Ελλάδα και Στροβίλια, Λουρουτζίνα στη Κύπρο).

 

Η Τουρκία, όλα αυτά τα χρόνια της κατοχής μετά το 1974, «έκτισε» στη Κύπρο επιθετικές δυνατότητες και συγκεκριμένα:

 

·         Μετέφερε δυνάμεις και σύγχρονα οπλικά συστήματα από τη Τουρκία.

 

·         Αναδιοργάνωσε τις δύο μεραρχίες πεζικού (την 28ΜΠ και 39ΜΠ) σε μηχανοκίνητες μεραρχίες πεζικού και την ΤΟΥΡΔΥΚ σε μηχανοκίνητη ταξιαρχία.

 

·         Αναβάθμισε τα άρματα Μ48Α5Τ1 σε Μ48Α5Τ2, με δυνατότητα διεξαγωγής νυκτερινών επιχειρήσεων και εκτέλεσης βολών εν κινήσει.

 

·         Αντικατέστησε το Πυροβολικό των 105χιλ με αυτοκινούμενα πυροβόλα των 155χιλ, με μεγαλύτερη ευκινησία και ισχύ πυρός.

 

·         Δημιούργησε υποδομές Διοικητικής Μέριμνας (αποθηκεύσεις καυσίμων, πυρομαχικών κλπ).

 

·         Ανέπτυξε όλες τις δυνάμεις των κατοχικών στρατευμάτων σε προωθημένη διάταξη εντεύθεν του Πενταδακτύλου.

 

Η Τουρκία στη Κύπρο διατηρεί συνεχώς το στρατιωτικό πλεονέκτημα της δυνατότητας, να διεξαγάγει αιφνιδιαστικά επιθετικές επιχειρήσεις, χωρίς κινητοποίηση και μεταφορά ενισχύσεων από τη Τουρκία, και να επιτύχει εντός μικρού χρονικού διαστήματος στρατηγικά πλεονεκτήματα. Μεγάλη τρωτότητα παρουσιάζουν η Λευκωσία, η Λάρνακα και τα Κοκκινοχώρια.

 

Οι στρατιωτικές δυνατότητες και τα πλεονεκτήματα που έχει η Τουρκία στη Κύπρο οφείλονται::

 

·         Στο μέγεθος της χώρας και την ισχυρή πολεμική μηχανή της.

 

·         Στην εγγύτητα των αεροναυτικών βάσεων της.

 

·         Στη δύναμη, σύνθεση και διάταξη των ΤΔΚ.

 

·         Στο πεδινό του εδάφους στη γραμμή αντιπαράταξης.

 

·         Στην ύπαρξη ζωτικών χώρων σε μικρό βάθος από την γραμμή αντιπαράταξης και στις αδυναμίες της Εθνικής Φρουράς (ΕΦ).

 

Οι κύριες αδυναμίες της ΕΦ είναι:

 

·         Το μικρό μέγεθος της σε σύγκριση με τις Τουρκικές ΕΔ.

 

·         Η μεγάλη εξάρτηση της επάνδρωσης της από την επιστράτευση.

 

·         Η ουσιαστική έλλειψη πολεμικού ναυτικού και πολεμικής αεροπορίας, σε συνδυασμό με τη φθίνουσα πορεία του δόγματος του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου (ΕΑΧ) Ελλάδος-Κύπρου.

 

·         Οι μεγάλες ανάγκες αναδιοργάνωσης και εκσυγχρονισμού των μέσων και οπλικών συστημάτων. Η συμπίεση του Προϋπολογισμού Άμυνας (ΠΥ) τα τελευταία χρόνια δημιούργησε σοβαρά προβλήματα.

 

·         Προβλήματα στην εκπαίδευση και το ηθικό του προσωπικού, που επηρεάζονται και από το αρνητικό κλίμα για την άμυνα που καλλιεργεί μέρος του πολιτικού κόσμου και του λαού.

 

Η στρατιωτική αξιολόγηση της κατάστασης στη Κύπρο (Riskassessment) παρουσιάζει υψηλό βαθμό κινδύνου για τη ΚΔ, λόγω της Τουρκικής απειλής, που μπορεί να μειωθεί αν ενισχυθεί:

 

·   Η μαχητική Ισχύς της ΕΦ.

 

·   Το δόγμα του ΕΑΧ.

 

·   Η συμμετοχή της Κύπρου στη ΚΕΠΠΑ.

 

·   Η στρατιωτική και πολιτική συνεργασία με Χώρες της ΕΕ και του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (Γαλλία, Ρωσία κλπ).

 

 

Άλλη μια σοβαρή παράμετρος, που επηρεάζει αρνητικά το ανισοζύγιο των δυνάμεων στη Κύπρο και το αξιόμαχο της ΕΦ, είναι η απουσία θεσμοθέτησης Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας (ΣΕΑ) από τη Κυπριακή Δημοκρατίας (ΚΔ), η οποία δεν έχει αντίστοιχα κείμενα, όπως «Η Λευκή Βίβλος για την Άμυνα» της Αγγλίας και Γαλλίας, η ΣΕΑ των ΗΠΑ (συντάσσεται από το NationalSecurityCouncil) και η Πολιτική Εθνικής Άμυνας (ΠΕΑ) της Ελλάδος.

 

Η ΣΕΑ προσδιορίζει μακροπρόθεσμους στόχους, οι οποίοι ακολουθούνται από όλες τις κυβερνήσεις και αναπροσαρμόζονται αναλόγως. Οι στόχοι αυτοί αποτελούν τη πυξίδα της εξωτερικής πολιτικής και των αμυντικών απαιτήσεων. Είναι ο φάρος, που καθοδηγεί τη δομή των Ενόπλων Δυνάμεων, την ετοιμότητα τους και τα εξοπλιστικά προγράμματα.

 

Η ΚΔ θα έπρεπε να είχε θέσει ως κύρια στοχοθεσία και να εργασθεί με αποφασιστικότητα για την απομάκρυνση των ΤΔΚ και εποίκων (δύο εγκλήματα κατά του Διεθνούς Δικαίου), ως προϋποθέσεων για έναρξη οποιωνδήποτε συνομιλιών για τη λύση του κυπριακού προβλήματος.

 

Δυστυχώς αποτύχαμε στην υιοθέτηση και υλοποίηση τέτοιας στοχοθεσίας, με αποτέλεσμα:

 

·         Η βάση του προβλήματος, από θέμα εισβολής κατοχής και εποικισμού, να καταλήξει σε δικοινοτική διαφορά.

 

·         Η Τουρκία να παραμένει στο απυρόβλητο και η διεθνής πίεση να ασκείται στη πλευρά μας. Στο θύμα αντί στο θύτη.

 

·         Η διχοτόμηση, ο εποικισμός, η Τουρκοποίηση των κατεχομένων να παγιώνονται, με τις ατέρμονες, μακροχρόνιες διακοινοτικές συνομιλίες.

 

 

Η Γεωπολιτική σημασία της Κύπρου είναι θέμα άμεσα συνδεδεμένο με τον παράγοντα ασφάλεια. Η Γεωπολιτική σημασία της Κύπρου απορρέει βασικά από τη γεωγραφική θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο, στο σταυροδρόμι τριών Ηπείρων (Ευρώπη, Ασία, Αφρική) και τις υποδομές στο έδαφος της.

 

Η θέση της Κύπρου ακουμπά σε δύο καυτά θέματα, την ενέργεια και την ασφάλεια, που αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την παγκόσμια ειρήνη, σταθερότητα, ευημερία και οικονομία.

 

 

Η Κύπρος ευρίσκεται ανάμεσα σε δύο ζώνες μεγάλης στρατηγικής σημασίας. Προς Ανατολάς, η ζώνη η οποία διαθέτει το 70% των παγκοσμίων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου και εκτείνεται από την ευρύτερη περιοχή της Αραβικής Χερσονήσου μέχρι τη Κασπία Θάλασσα. Προς Δυσμάς, η ζώνη των χωρών της ΕΕ που αποτελεί ένα από τους μεγαλύτερους καταναλωτές ενέργειας στο κόσμο.

 

Η Κύπρος λοιπόν, εγκατεστημένη στην Ανατολική Μεσόγειο, μοιάζει με εξέδρα ανάμεσα στη ζώνη που παράγει την ενέργεια και την ζώνη που καταναλώνει την ενέργεια. Βρίσκεται στο σταυροδρόμι διακίνησης της ενέργειας, έναντι της απολήξεως των αγωγών πετρελαίου στις ακτές της Ανατολικής Μεσογείου και του Σουέζ, που αποτελεί την πύλη εισόδου πετρελαιοφόρων στη Μεσόγειο.

 

Το πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο, το Σουέζ και τις νότιες θάλασσες της Κύπρου, διακινείται προς την ΕΕ και τη Δύση γενικότερα.

 

Το πετρέλαιο από την Κασπία Θάλασσα, δια του μεγάλου μήκους αγωγού BTC (Μπακού-Τυφλίδα-Τσεϊχάν) με δυνατότητα διακίνησης 1 εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως, καταλήγει στο λιμάνι Τσεϊχάν της Τουρκίας και από εκεί, δια των θαλασσίων ζωνών της Κύπρου, μεταφέρεται προς τη Δύση.

 

Το πετρέλαιο από το Βόρειο Ιράκ, δια του 600 μιλίων αγωγού Κιρκούκ-Τσεϊχάν με δυνατότητα να διακινεί 1,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, καταλήγει στο λιμάνι του Τσεϊχάν και από εκεί μεταφέρεται στη Δύση. Επίσης από το Βόρειο Ιράκ, το πετρέλαιο με αγωγούς διακινείται στις ακτές της Ανατολικής Μεσογείου έναντι της Κύπρου (Συρία, Ισραήλ).

 

Το λιμάνι του Τσεϊχάν, στο Κόλπο της Αλεξανδρέττας έναντι της Κύπρου, εξελίσσεται σε μεγάλο ενεργειακό κόμβο για τη διακίνηση της ενέργειας από την Κασπία και το Βόρειο Ιράκ προς τη Δύση. Προγραμματίζεται και η διακίνηση ενέργειας από Τσεϊχάν και προς Ανατολή, μέσω της ανατολικής θαλάσσιας ζώνης της Κύπρου, στο λιμάνι Ασκελόν του Ισραήλ, από εκεί με αγωγό προς το λιμάνι Εϊλάτ στο Κόλπο Άκαμπα και ακολούθως με πετρελαιοφόρα προς την Ινδία. Επίσης προγραμματίζεται, η διακίνηση ενέργειας από Τσεϊχάν προς Μέση Ανατολή (Νοβορόσικ-Σαμψούντα-Τσεϊχάν-Μέση Ανατολή).

 

Στο θαλάσσιο χώρο νοτίως της Κύπρου, στις θαλάσσιες αποκλειστικές οικονομικές ζώνες της Αιγύπτου και Ισραήλ, έχουν εντοπισθεί μεγάλα αποθέματα φυσικού αερίου. Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις, ότι παρόμοια αποθέματα υπάρχουν και στην ΑΟΖ της Κύπρου. Το στοιχείο αυτό δίδει νέα διάσταση στη γεωπολιτική σημασία της Κύπρου.

 

Η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε περιοχή μεγάλης στρατηγικής σημασίας για:

 

·         Διακίνηση της ενέργειας.

 

·         Παραγωγή φυσικού αερίου.

 

·         Αντιμετώπιση ασύμμετρων απειλών που πηγάζουν από τη Μέση Ανατολή.

 

Οι μεγάλες δυνάμεις και οι εταιρείες πετρελαίου, επειδή διακυβεύονται ύψιστα ζωτικά συμφέροντα τους, ενδιαφέρονται και επενδύουν στην ενεργειακή ασφάλεια που αφορά τις πηγές και τους δρόμους της ενέργειας (Αγωγοί-Πετρελαιοφόρα).

 

Η Κύπρος, λόγω της θέσεως της, μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο αν ενταχθεί πλήρως στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της ΕΕ.

 

Η Τουρκία επιβουλεύεται το θαλάσσιο χώρο της Κύπρου, δεν έχει υπογράψει τη σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του MontegoBay 1982 και δεν αναγνωρίζει ότι τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, ούτε τις συμφωνίες που υπέγραψε η ΚΔ για οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αίγυπτο (2003) και το Ισραήλ (2007). Παραβιάζει συστηματικά το θαλάσσιο και εναέριο χώρο της ΚΔ και παρενοχλεί με το πολεμικό ναυτικό της τις έρευνες για υδρογονάνθρακες που πραγματοποιεί η ΚΔ στην ΑΟΖ της.

 

Η Τουρκία θεωρεί την αλυσίδα των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, της Δωδεκανήσου και τη Κύπρο ως αναχώματα, που παρεμποδίζουν την επέκταση της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και ως εν δυνάμει βατήρες επιθετικών ενεργειών εναντίον της. Για το λόγο αυτό, επιδιώκει την αποστρατιωτικοποίηση και τον έλεγχο τους. Επισημαίνεται, ότι η Τουρκία, με το σχέδιο Ανάν για τη λύση του Κυπριακού, θα επετύγχανε το στόχο της αποστρατιωτικοποίησης της Κύπρου, αν υιοθετείτο το σχέδιο.

 

Ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο  

 

Η Κύπρος γειτνιάζει προς την ασταθή περιοχή της Μέσης Ανατολής στο πιο ευαίσθητο τμήμα των συνόρων της ΕΕ, από όπου ενδέχεται να προκύψουν απειλές κατά της ασφάλειας της, αλλά και της ΕΕ. Κυρίως ασύμμετρες απειλές, όπως:

 

·         Τρομοκρατία.

 

·         Διάδοση όπλων μαζικής καταστροφής.

 

·         Λαθρεμπόριο όπλων.

 

·         Οργανωμένο έγκλημα, διακίνηση ναρκωτικών και παράνομων μεταναστών.

 

·         Θρησκευτικός φανατισμός.

 

Οι ασύμμετρες απειλές είναι ασαφείς, πολύμορφες, λιγότερο ευδιάκριτες, λιγότερο προβλέψιμες. Η αντιμετώπιση τους απαιτεί συλλογική προσπάθεια σε διεθνές επίπεδο, συνεργασία ιδίως στις πληροφορίες και μεγάλο κόστος. Σήμερα, καμιά χώρα δεν μπορεί μόνη να αντιμετωπίσει όλες τις απειλές κατά της ασφάλειας της. Ενδεικτική είναι η συλλογική προσπάθεια με την ναυτική επιχείρηση ‘ΑΤΑΛΑΝΤΑ’ του ΝΑΤΟ και της ΕΕ για την αντιμετώπιση των πειρατών της Σομαλίας, που απειλούν τη διακίνηση της ενέργειας και του εμπορίου από Άπω και Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη.

 

 

Η Κύπρος διαθέτει υποδομές στο έδαφος της (Κυπριακή Δημοκρατία, Βρετανικές Βάσεις) για:

 

·         Αεροναυτικές διευκολύνσεις (λιμάνια, αεροδρόμια, Αεροπορικές/Ναυτικές βάσεις).

 

·         Επιτήρηση του θαλάσσιου και εναέριου χώρου (Ραντάρ ερεύνης Αέρος, Εδάφους).

 

·         Παρακολούθηση επικοινωνιών και συλλογή πληροφοριών σε ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη (Επικοινωνιακές εγκαταστάσεις, συμμετοχή στο παγκοσμίου εμβέλειας σύστημα ‘ECHELON' από τη Βρετανία με επικοινωνιακές εγκαταστάσεις στις Βρετανικές Βάσεις).

 

Η Κύπρος αποτελεί γέφυρα επικοινωνίας τριών Ηπείρων για θέματα εμπορίου, οικονομίας, ανθρωπιστικά, επικοινωνιών, συγκοινωνιών, πολιτιστικά, και θέματα πολιτικής και ασφάλειας.

 

Διαθέτει εκτεταμένο χώρο FIR και έρευνας-διάσωσης που καλύπτει μεγάλο τμήμα της Ανατολικής Μεσογείου, από όπου διέρχεται μεγάλος όγκος θαλασσίων και εναερίων συγκοινωνιών που αποφέρουν οικονομικά οφέλη στη χώρα.

 

 

Η γεωγραφική θέση της Κύπρου εξυπηρετεί τους στρατηγικούς στόχους της ΕΕ, που τέθηκαν με τη νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφάλειας που υιοθετήθηκε το 2003 (EuropeanSecurityStrategy [ESS]).

 

Οι δύο από τους τρεις στρατηγικούς στόχους της ESS ακουμπούν στη Κύπρο και συγκεκριμένα:

 

·         Η αντιμετώπιση των ασύμμετρων απειλών.

 

·         Η δημιουργία ζώνης ασφάλειας στη περίμετρο της ΕΕ, ενός δακτυλίου χωρών στο Ανατολικό τμήμα της Μεσογείου, με τις οποίες να συνεργάζεται η ΕΕ.

 

Η Κύπρος πληρεί όλες τις προϋποθέσεις για να αποτελεί προωθημένο παρατηρητήριο/φυλάκιο της ΕΕ στην Ανατολική Μεσόγειο έναντι της Μέσης Ανατολής, για θέματα ασφάλειας και ενέργειας, σε ένα από τα στρατηγικότερα σημεία του πλανήτη.

 

Επειδή η Κύπρος δεν είναι μέλος του Συνεταιρισμού για την Ειρήνη (PartnershipforPeace [PfP]) δεν συμμετέχει πλήρως στο πυλώνα της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) της ΕΕ, με δυσμενείς επιπτώσεις στην ασφάλεια της και στην αξιοποίηση της γεωπολιτικής αξίας της. Συγκεκριμένα:

 

·         Δεν λαμβάνει διαβαθμισμένες πληροφορίες ΝΑΤΟ για θέματα ασφάλειας.

 

·         Δεν συμμετέχει στις συνομιλίες ΝΑΤΟ-ΕΕ για θέματα ασφάλειας που αφορούν όλες τις χώρες της ΕΕ.

 

·         Δεν μπορεί να αξιοποιήσει τη διάθεση στην ΕΕ του εδάφους της (λιμάνια, αεροδρόμια, Ραντάρ) για στρατιωτικές επιχειρήσεις της ΕΕ, όταν χρησιμοποιείται υποδομή ΝΑΤΟ (διαδικασία «Berlin+»).

 

Στη PfP συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά και όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ηπείρου (Ελβετία, Ρωσία, Ουκρανία κλπ). Εξαίρεση αποτελεί μόνο η Κύπρος. Οι περιορισμοί, που τέθηκαν στη συμμετοχή της Κύπρου στη ΚΕΠΠΑ, πηγάζουν από τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 12 Δεκεμβρίου 2002 στη σύνοδο κορυφής της Κοπεγχάγης, όπου καθορίστηκε ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ ή της PfP και δεν έχουν υπογράψει συμφωνία ασφάλειας με το ΝΑΤΟ, δεν θα συμμετέχουν στις επιχειρήσεις της ΕΕ όταν χρησιμοποιείται υποδομή ΝΑΤΟ.

 

Οι περιορισμοί που υφίσταται η Κύπρος στα πλαίσια της ΚΕΠΠΑ, επειδή δεν είναι μέλος της PfP, μειώνουν το γεωπολιτικό βάρος που έχει η Κύπρος για την ΕΕ, αφού δεν γίνεται πλήρης εκμετάλλευση της γεωστρατηγικής αξίας της.

 

 

Οι ΒΒ είναι μεγάλης στρατηγικής σημασίας για τα συμφέροντα της Βρετανίας, ιδιαίτερα εκείνα τα οποία συνδέονται με την ενέργεια και την ασφάλεια.

 

Τα διεθνή γεγονότα των τελευταίων χρόνων αναβάθμισαν το ρόλο των ΒΒ (επιλογές στη διακίνηση της ενέργειας, ευρείας κλίμακος τρομοκρατικές ενέργειες, πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και Κεντρική Ασία).

 

Οι ΒΒ χρησιμοποιήθηκαν για την υποστήριξη των στρατευμάτων της Βρετανίας και ΗΠΑ στις επιχειρήσεις στο Ιράκ και Αφχανιστάν, καθώς και της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ στη κρίση του Λιβάνου.

 

Στα πλαίσια λύσης του Κυπριακού, η Βρετανία επιδιώκει ισχυροποίηση, εδραίωση και διαιώνιση του καθεστώτος των ΒΒ. Αυτό θα επιτευχθεί με αφοπλισμό του Κυπριακού Κράτους, για να εκμεταλλεύεται μονοπωλιακά τα στρατηγικά πλεονεκτήματα της γεωγραφικής θέσης της Κύπρου, και με λύση του Κυπριακού, η οποία να αποκλείει τη δημιουργία ενός ισχυρού κράτους. Λύση, η οποία να βασίζεται στην εύθραυστη ισορροπία μεταξύ των δύο κοινοτήτων, για να μην απειλείται το απαράδεκτο καθεστώς των ΒΒ που παραβιάζει την κυριαρχία και αυτονομία της ΚΔ.

 

Επισημαίνεται, ότι η Βρετανία, όπως εξ άλλου και η Τουρκία, επιδιώκει την αποστρατιωτικοποίηση του κυπριακού κράτους και θα το επετύγχανε εάν υιοθετείτο το σχέδιο Ανάν. Η Βρετανία, με το σχέδιο αυτό, επετύγχανε εδραίωση του καθεστώτος των ΒΒ (συμπληρωματικό πρωτόκολλο στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης, για να ισχυροποιηθεί με τη ψήφο του λαού), μεγαλύτερη πρόσβαση στο θαλάσσιο χώρο της Κύπρου (επαναχάραξη θαλασσίων ζωνών από ένα μόνο Άγγλο εμπειρογνώμονα),  κίνηση των πλοίων της στο θαλάσσιο χώρο των ΒΒ «για οποιοδήποτε σκοπό» και έθετε φραγμό στη δυνατότητα της Κύπρου να προσφεύγει σε διεθνή βήματα για επίλυση διαφορών με τη Βρετανία.

 

 

Οι ΗΠΑ θεωρούν την Ανατολική Μεσόγειο «την λεωφόρο» που τους εισαγάγει μέσω των λιμένων και αεροδρομίων της στο ζωτικό χώρο της Μέσης Ανατολής, όπου έχουν στρατηγικά συμφέροντα που σχετίζονται κυρίως με την ενέργεια και την ασφάλεια (ιδιαίτερα το πρόβλημα της τρομοκρατίας).

 

Η Ανατολική Μεσόγειος ελέγχεται από τη Τουρκία, το Ισραήλ και τη Βρετανία (ΒΒ), υπό τη στρατηγική ομπρέλα των ΗΠΑ.

 

 

Επιδιώκει να αναδειχθεί σε κυρίαρχη δύναμη στη Μέση Ανατολή και Ανατολική Μεσόγειο, με:

 

·         Εκμετάλλευση της γεωγραφικής θέσης της, του μεγέθους της και της δημογραφικής ευρωστίας της.

 

·         Προβολή της στρατιωτικής ισχύος της και, ιδιαίτερα, των αεροναυτικών δυνάμεων της και την αύξηση της αυτάρκειας της πολεμικής βιομηχανίας της.

 

·         Έλεγχο της διακίνησης της ενέργειας προς την ΕΕ (πλέγμα αγωγών) και των υδάτων προς την Μέση Ανατολή (πλέγμα υδατοφρακτών στους ποταμούς Τίγρη και Ευφράτη).

 

·         Προώθηση ενός νεο-οθωμανικού εθνικισμού.

 

·         Επιβολή ηγεμονικού ρόλου στις γειτονικές της χώρες (Ελλάδα, Αρμενία, Συρία, Ιράκ κλπ).

 

·         Πολιτικό και στρατιωτικό έλεγχο της Κύπρου.

 

·         Ανατροπή του statusquo στο Αιγαίο και περιορισμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδος στο θαλάσσιο χώρο, μεταξύ Καστελλορίζου και Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο.

 

 

Η ανατροπή του γεωπολιτικού δυναμικού προς όφελος της Τουρκίας, οδήγησε σε:

 

·         Περιορισμό του ρόλου και της επιρροής της Ελλάδος στην Ανατολική Μεσόγειο.

 

·         Υποχωρητικότητα της Ελλάδος έναντι της επιθετικότητας της Τουρκίας στο Αιγαίο, για ανατροπή του statusquo.

 

·         Φθίνουσα πορεία του δόγματος του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου (ΕΑΧ) μεταξύ Ελλάδος-Κύπρου και αποδυνάμωση του αμυντικού άξονα μεταξύ των δύο χωρών.

 

·         Επέκταση των αξιώσεων της Τουρκίας στο θαλάσσιο χώρο μεταξύ Καστελλορίζου-Κύπρου (Η φωνή του Θουκυδίδη αντηχεί από τα βάθη της Ιστορίας: «Ο ισχυρός προχωρεί, όσο του επιτρέπει η δύναμη του»). Δραστηριοποιείται με αεροναυτικές ασκήσεις, ασκήσεις έρευνας-διάσωσης, παρενοχλεί με το πολεμικό ναυτικό της τις έρευνες για υδρογονάνθρακες, χαράσσει αυθαίρετα την ΑΟΖ της σε βάρος της Ελλάδος και Κύπρου.

 

Υπάρχει ανάγκη επα