Του Κώστα Μαυρίδη*
Όλοι οι πολιτικοί δηλώνουν ότι η όποια λύση ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ θα κατοχυρώνει τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, περιλαμβανομένου και του δικαιώματος ιδιοκτησίας. Στην πραγματικότητα, πολιτικοί ήταν που αποδέχτηκαν σχέδια που προνοούσαν παραβίαση και του δικαιώματος αυτού, αλλά συνεχίζουν να δηλώνουν ότι «η λύση θα κατοχυρώνει τα ανθρώπινα δικαιώματα». Ακόμη κι εκείνοι που καλούσαν το κατοχικό καθεστώς να περιοριστεί στα δύο τρίτα των Ε/κ περιουσιών, δήλωναν τον πλήρη σεβασμό τους στα ανθρώπινα δικαιώματα κι άλλοι σήμερα, δεσμεύονται σε «λύση που θα κατοχυρώνει πλήρως τα ανθρώπινα δικαιώματα»!
Η Τουρκία επέβαλε το ΄74 πληθυσμιακό διαχωρισμό μετά το εθνικό ξεκαθάρισμα των Ε/κ στα κατεχόμενα και ακολούθως, μετέφερε και εγκατέστησε στις Ε/κ περιουσίες, τους Τουρκοκύπριους που διαβιούσαν στις ελεύθερες περιοχές. Αλλά ο γεωγραφικός διαχωρισμός παρέμεινε πρόβλημα για την Τουρκία αφού το 90% περίπου των ιδιωτικών περιουσιών στα κατεχόμενα ανήκει σε Ε/κ. Έκτοτε, αποφάσεις του ΕΔΑΔ σε ατομικές και διακρατικές προσφυγές καταδίκασαν την Τουρκία για σωρεία παραβιάσεων, ανάμεσά τους και το δικαίωμα ιδιοκτησίας, που παρά τη συνεχιζόμενη κατοχή κρίθηκε απαραβίαστο. Σε αυτή τη βάση, η όποια λύση που απαλλοτριώνει περιουσίες χάριν της λύσης, θεωρείται παράνομη εφόσον καταργεί το απαραβίαστο δικαίωμα της ιδιοκτησίας.
Το δικαίωμα ιδιοκτησίας είναι θεμελιακό αρχή που πηγάζει από το πρωτογενές δίκαιο της Ε.Ε., το οποίο γενικά δεν επιδέχεται αποκλίσεις, εκτός κι αν εμείς οι ίδιοι συμφωνήσουμε διαφορετικά. Με την απόρριψη του σχεδίου Ανάν, το δικαίωμα παραμένει ανέπαφο και προς διεκδίκηση. Με την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε. (με όλη της την επικράτεια και αναστολή του κοινοτικού κεκτημένου στα κατεχόμενα λόγω κατοχής), η απαίτηση καθολικής εφαρμογής του δικαιώματος αναβαθμίστηκε σε νομικό και πολιτικό επίπεδο. Νέες δικαστικές αποφάσεις ουσιαστικά επιβεβαίωσαν τις προηγούμενες κι επίσης, προέκυψε η Συνθήκη της Λισαβώνας (2007) όπου η Ε.Ε., θεώρησε αναγκαίο (βάση του σχετικού προοιμίου), να ενισχυθεί η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων καθιστώντας τα πιο αντιληπτά μέσω του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπου το άρθρο 17 ορίζει ότι «Κάθε πρόσωπο δικαιούται να είναι κύριος των νομίμως κτηθέντων αγαθών του, να τα χρησιμοποιεί, να τα διαθέτει και να τα κληροδοτεί.»
Είναι σαφές ότι η εφαρμογή του δικαιώματος ιδιοκτησίας, συνιστά πλέον ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ και όχι θέμα επιλογής μιας πολιτικής ηγεσίας. Συνεπώς, μια ηγεσία που εννοεί πραγματικά ότι δεν διαπραγματεύεται το δικαίωμα ιδιοκτησίας, θα πρέπει να κινείται ΠΑΝΤΑ απαιτώντας την καθολική εφαρμογή του με Νόμους και πολιτικές που θα το καθιστούν ξεκάθαρο και θα το ενδυναμώνουν (π.χ. η μεταφορά του συντελεστή δόμησης των κατεχόμενων περιουσιών). Αντί τούτου, γίνονται αποδεχτές διαδικασίες που έμμεσα αλλοιώνουν και εκφυλίζουν το δικαίωμα σε βαθμό που η «λύση» που έχουν στο μυαλό τους να εφαρμόζεται. Ως δήθεν καθησυχαστικό προβάλλεται ότι η πώληση κατεχόμενων περιουσιών περιορίζεται σε Ε/κ, ενώ γνωρίζουν πως τέτοιος περιορισμός είναι νομικά άκυρος!
Η τουρκική κατοχή δημιουργεί έκρυθμη κατάσταση που επιβάλλει επαχθείς συνθήκες για τον Ε/κ ιδιοκτήτη, που ενδεχομένως, να καθιστούν νομικά αδύνατη την ελεύθερη πώληση. Άλλωστε, είναι λόγω της τουρκικής κατοχής που αναστάληκε το κοινοτικό κεκτημένο στα κατεχόμενα με απόφαση της Ε.Ε. Ένας ρυθμιστικός νόμος θα λειτουργούσε ως ανάχωμα στο ξεπούλημα των περιουσιών κι αφετέρου, θα επανασύνδεε τους ιδιοκτήτες με τις κατεχόμενες περιουσίες τους. Ακόμη και μια Διακήρυξη της Βουλής ως προς τη δέσμευση ΟΛΩΝ για καθολική εφαρμογή του δικαιώματος, θα λειτουργούσε ενδυναμωτικά. Και πιθανώς, να αποκάλυπτε, ποιοι άλλα έχουν στο μυαλό τους. Με δεδομένο ότι κάποιοι από τους σημερινούς αρμόδιους αποδέχτηκαν την παραβίαση του δικαιώματος ιδιοκτησίας κι άλλοι, από τους θεματοφύλακες των ανθρωπίνων μας δικαιωμάτων συντρώγουν στα κατεχόμενα ως να μην συμβαίνει τίποτα, λογικό είναι να μην εννοούν όσα δηλώνουν. Ανεξήγητο είναι που δεν ξεσπά εναντίον τους η οργή του κόσμου.
* Ο Κώστας Μαυρίδης είναι ακαδημαϊκός.